Kalp aniden hızlanır. Nefes daralır. Eller titrer, soğuk bir ter basar. Ölüyor gibi hissedilir — ya da kontrolü kaybedecekmiş gibi. Panik atak yaşayan pek çok kişi, bu deneyimi ilk kez yaşadığında ambulans çağırır ya da acil servise koşar. Fiziksel olarak son derece gerçek hissettiren bu deneyim, aslında bedenin verdiği yanlış bir alarm tepkisidir.
Panik Atak Nedir?
Panik atak; yoğun korku ya da rahatsızlığın aniden zirveye ulaştığı, genellikle 10-20 dakika içinde en şiddetli noktasına erişen ve belirgin bedensel belirtilerle seyreden bir tablodur. Beyin, gerçek bir tehlike yokken acil durum sistemi olan amigdala’yı devreye sokar; vücut “savaş ya da kaç” moduna geçer.
Belirtiler Neler?
- Çarpıntı, kalp atışının hızlanması ya da düzensizleşmesi
- Nefes darlığı veya boğuluyormuş hissi
- Göğüste ağrı ya da sıkışma
- Baş dönmesi, sersemlik, bayılacakmış hissi
- Uyuşma veya karıncalanma
- Bulantı, mide rahatsızlığı
- Terleme, titreme
- Kontrolü kaybedecekmiş ya da “çıldıracakmış” hissi
- Ölüm korkusu
O An Ne Yapmalısınız?
Panik atak sırasında en temel bilgi şudur: bu his geçecek. Panik ataklar, ne kadar yoğun hissettirse de tehlikeli değildir ve kendi kendine sonlanır. Bu gerçeği hatırlamak, atacağınız adımları kolaylaştırır.
Nefese Odaklanın
Diyafram nefesi, sempatik sinir sistemini yatıştırmanın en hızlı yollarından biridir. 4 saniye nefes alın, 4 saniye tutun, 6 saniye nefes verin. Bunu birkaç kez tekrarlamak, kalp atışını yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
Gerçekliği Sabitleyin
Etrafınızdaki 5 şeyi görün, 4 şeye dokunun, 3 şeyi işitin — bu teknik, zihni “şu an ve buraya” döndürür ve panik döngüsünü kırar.
Kaçmayın
Panik atak sırasında bulunduğunuz yerden kaçmak, kısa vadede rahatlama sağlar — ama uzun vadede o yere karşı korku gelişmesine zemin hazırlar. Mümkünse yerinde durun ve geçmesini bekleyin.
Tedavide Ne Yapılır?
Panik bozukluğu, etkili tedavi seçenekleri olan bir tablodur. Psikiyatrik değerlendirme sonucunda SSRI/SNRI grubu ilaçlar ve/veya Bilişsel Davranışçı Terapi önerilir. Özellikle interoceptive exposure (beden duyumlarıyla kontrollü yüzleşme) panik bozukluğunda çok etkili bir terapi tekniğidir.
Bağdat Caddesi ve Kadıköy çevresinde panik atak yaşıyorsanız, bir psikiyatri değerlendirmesi hayatınızı önemli ölçüde kolaylaştırabilir. Panik atakları beklemek ve katlanmak zorunda değilsiniz.