“OKB’liyim” ifadesi günlük dilde çok kullanılır — genellikle düzenli olmayı ya da temizliğe dikkat etmeyi anlatmak için. Ama gerçek OKB, bu kadar hafif bir şey değildir. Kişinin günlük saatlerini çalan, ilişkilerini ve işini sekteye uğratan, bazen tam anlamıyla tüketen bir tablodur.
OKB Nedir?
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), istemli biçimde kontrol edilemeyen, rahatsız edici düşünceler (obsesyonlar) ve bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmaya yönelik tekrarlayan davranışlar ya da zihinsel eylemler (kompulsiyonlar) ile karakterize bir tablodur.
Kritik nokta şudur: kompulsiyonlar kaygıyı geçici olarak azaltır — ama obsesyonları güçlendirir. Bu kısır döngü, OKB’nin en belirleyici özelliğidir.
Obsesyonlar Nasıl Görünür?
OKB’de obsesyonlar birçok farklı tema çevresinde gelişebilir:
- Kirlenme obsesyonları: Mikrop, kir ya da hastalık bulaşma korkusu
- Zarar obsesyonları: Birinin zarar görmesine neden olma korkusu
- Simetri ve düzen obsesyonları: Her şeyin tam ve simetrik olması zorunluluğu
- Yasak düşünceler: Dini, cinsel ya da saldırgan içerikli istenmeyen zihinsel imgeler
- Şüphe obsesyonları: “Kapıyı kilitledim mi?”, “Ocağı kapattım mı?” gibi sürekli kontrol ihtiyacı
Kompulsiyonlar Neler Olabilir?
- Tekrarlayan el yıkama ya da temizleme ritüelleri
- Kapı, ocak, ışık gibi şeyleri defalarca kontrol etme
- Sayma, tekrarlama, sıralama davranışları
- Zihinsel dualar, kelimeler ya da imgelerle “nötralize etme” çabası
Tedavide Ne Yapılır?
OKB, hem ilaç hem de psikoterapi açısından etkili tedavi seçenekleri olan bir tablodur. SSRI grubu ilaçlar OKB’de en iyi kanıt düzeyine sahip ilaç sınıfıdır ve genellikle diğer tanılara göre daha yüksek dozda ve daha uzun süre kullanılır.
Psikoterapi cephesinde ise Maruz Kalma ve Tepki Önleme (ERP — Exposure and Response Prevention) OKB için altın standart terapi yöntemidir. Kişi, obsesif kaygısını tetikleyen durumla kontrollü biçimde yüzleşir ve kompulsif tepkiyi erteleyerek kaygının kendi kendine azaldığını öğrenir.
OKB tedavi gerektiren bir hastalıktır — bir karakter özelliği ya da titizlik değil. Kadıköy ve Bağdat Caddesi çevresinde bu belirtileri yaşıyorsanız, psikiyatri değerlendirmesi en doğru başlangıç noktasıdır.