Çocuğunuzun kolunda ya da bacağında izler fark ettiniz. Ya da bizzat size gelip anlattı. Bu an, pek çok ebeveyn için son derece korkutucu ve ne yapacağını bilemez hissettiren bir andır. Tepkiyi doğru vermek — ne tepkisiz kalmak ne de panikleyerek büyütmek — bu süreçte belirleyici olabilir.
Öz Zarar Verme Nedir?
Öz zarar verme; kesme, yakma, vurma gibi yollarla kasıtlı olarak kendi bedenine zarar verme davranışını kapsar. Önemli bir ayrım: öz zarar vermenin büyük çoğunluğu intihar girişimi değildir. Çoğu genç için bu davranış, dayanılmaz hissettiren duygularla başa çıkmanın — onları dışa vurmanın ya da geçici olarak yatıştırmanın — bir yoludur.
Neden Yapıyorlar?
Bu sorunun yanıtı her genç için farklıdır. Ama sık karşılaşılan örüntüler şunlardır:
- Yoğun duygusal acıyı fiziksel hisle “değiştirmek” ya da somutlaştırmak
- Duygusal uyuşukluğu kırmak, “hissetmek” için
- Öfke, utanç ya da suçlulukla baş etmenin başka bir yolunu bulamamak
- Kontrolsüz hissedilen bir hayatta beden üzerinde kontrol hissi yaratmak
Bu davranış bir “dikkat çekme” ya da “manipülasyon” değildir — bunu düşünmek, genci yalnızlaştırır ve gerçek acısını görmezden gelir.
Ebeveynler Nasıl Yaklaşmalı?
İlk tepki çok önemlidir. Öfke, suçlama ya da “bunu bana neden yapıyorsun” sorusu — bunlar genci kapatır. Bunun yerine:
- Sakin kalın. Bu kolay değildir ama mümkündür.
- “Bana anlatmak istediğin için teşekkür ederim, seninle konuşmak istiyorum” deyin.
- Yargılamadan dinleyin. Ne hissettiğini anlamaya çalışın.
- Acil tıbbi bir durum yoksa, o an her şeyi çözmeye çalışmayın — bağlantı kurmak yeterlidir.
Profesyonel Destek Ne Zaman Şart?
Öz zarar verme davranışını fark ettiğinizde, ne kadar “hafif” görünse de psikiyatri ya da psikoloji değerlendirmesi ertelenecek bir şey değildir. Bu davranış, altta yatan bir ruhsal güçlüğün işaretidir ve doğru destek alındığında gençler çok daha işlevsel baş etme yolları öğrenebilir.
Kadıköy ve Bağdat Caddesi çevresinde ergen ruh sağlığı konusunda psikiyatri desteği almak, hem gencin hem de ailenin bu süreci güvenle aşması için önemli bir adımdır.