Çocuklarda Anksiyete ve Yaklaşım Yöntemleri
Çocuklar da tıpkı yetişkinler gibi kaygı ve anksiyete yaşayabilir. Ancak çocuklar bu duyguları her zaman doğrudan ifade edemediklerinden, anksiyete belirtileri genellikle davranış değişiklikleri, bedensel şikayetler veya okul süreçlerinde yaşanan zorluklar olarak kendini gösterir. Kliniğimize başvuran ebeveynlerin sıklıkla dile getirdiği durumlardan biri, çocuklarının görünür bir neden olmaksızın karın ağrısı çekmesi ya da okula gitmek istememesidir. Oysa bu tür durumların temelinde genellikle anksiyete yatmaktadır.
Çocuklarda Anksiyete Nedir?
Anksiyete, tehdit veya tehlike algısına karşı geliştirilen olağan bir tepkidir. Belirli düzeyde bir kaygı, çocukların gelişimi açısından beklenen ve olağan bir durumdur. Ancak kaygı çocuğun günlük yaşamını, okul süreçlerini ve sosyal ilişkilerini olumsuz yönde etkilemeye başladığında profesyonel bir destek sürecinin değerlendirilmesi önerilir. Child Mind Institute verilerine göre anksiyete bozuklukları, çocuklarda yaygın görülen ruh sağlığı durumlarının başında gelmekte olup yaklaşık her beş çocuktan birini etkilemektedir.
Çocuklarda Görülen Yaygın Anksiyete Belirtileri
Çocuklarda anksiyete belirtileri yaşa ve kişisel özelliklere göre farklılık gösterse de genel olarak karşılaşılan durumlar şunlardır:
-
Sürekli endişe ve korku hali
-
Uyku düzeninde bozulmalar ve gece kabusları
-
Karın ağrısı veya baş ağrısı gibi tıbbi bir nedene dayanmayan bedensel şikayetler
-
Okula veya sosyal ortamlara katılmada isteksizlik
-
Ayrılık kaygısı
-
Sinirlilik hali ve öfke krizleri
-
Tırnak yeme veya saç çekme gibi tekrarlayan davranışlar
-
Mükemmeliyetçilik ve sürekli onay arama ihtiyacı
Sıklıkla Karşılaşılan Anksiyete Bozuklukları Nelerdir?
Çocukluk döneminde yaygın olarak karşılaşılan anksiyete bozuklukları arasında; ayrılık anksiyetesi bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu, özgül fobiler ve seçici konuşmazlık (mutizm) yer almaktadır. Her biri farklı belirtilerle seyreder ve bireye özgü tedavi yaklaşımları gerektirir.
Ebeveynler Sürece Nasıl Yaklaşmalı?
Çocuğunuzda anksiyete belirtileri gözlemliyorsanız, öncelikle sakin ve kapsayıcı bir tutum sergilemeniz oldukça önemlidir. Kaygıyı küçümsemek ya da “korkulacak bir şey yok” diyerek geçiştirmek, çocuğun anlaşılamadığını hissetmesine neden olabilir. Bunun yerine duygularını kabul eden, empati kuran bir yaklaşım benimsemek ve gerektiğinde süreci uzman rehberliğinde yürütmek sağlıklı ve güvenli bir adımdır.
Çocuklarda Anksiyete Tedavi Yaklaşımları
Çocuklarda anksiyete tedavisinde bilişsel davranışçı terapi (BDT), etkinliği bilimsel olarak desteklenen ve yaygın olarak başvurulan yöntemlerden biridir. Oyun terapisi de özellikle küçük yaştaki çocukların duygu dünyasına ulaşmada sıklıkla tercih edilen bir yaklaşımdır. Ebeveynlere yönelik psiko-eğitim süreçleri, tedavinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilir. Gerekli görülen ve semptomların yoğun yaşandığı durumlarda medikal destek de sürece dahil edilebilir; bu tür kararların uzman bir çocuk ve ergen psikiyatrisi hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekmektedir.